Geplaatst: 5 juli 2011

In 1995 schreef Wil Vennix er al een artikel over: de overdrachtsbelasting is een slechte belasting waar we zo snel mogelijk vanaf moeten. In 2006 herhaalde hij zijn kritiek in een column in de Wegener-dagbladen. Afgelopen week meldde het kabinet dan eindelijk iets te gaan doen aan deze vermaledijde belasting. Tijdelijk wordt de overdrachtsbelasting verlaagd van 6 naar 2%. Het is een van de maatregelen van de overheid om de woningmarkt een boost te geven. Zou het blijven vechten tegen deze belasting dan toch effect hebben gehad?
Lees hier het artikel of hieronder de column van toen.

Belastingen zijn per definitie niet leuk. Zelfs de Belastingdienst heeft zich bij die harde realiteit neergelegd en van zijn impopulariteit product zijn handelsmerk gemaakt. Maar daarmee is nog niet gezegd dat alle belastingen even vervelend zijn. Belastingen zijn er immers in soorten en maten. Allemaal hebben ze gemeen dat ze geld van burgers en bedrijven in de staatskas laten stromen, maar ten aanzien van de manier waarop dat gebeurt bestaan grote verschillen. Zodanig zelfs dat je rustig kan stellen dat sommige belastingen ‘slechter’ zijn dan gemiddeld.
Een goed voorbeeld van zo’n slechte belasting is naar mijn mening de overdrachtsbelasting. In de kern is dit een simpele belasting: iemand die grond of een pand koopt, moet over de koopsom zes procent aan de schatkist afdragen. Simpel inderdaad en bovendien goed controleerbaar. Vele eeuwen geleden hadden koningen en tollenaars immers al door dat je het beste belasting kan heffen op zaken die de mensen niet aan het zicht kunnen onttrekken. Goud en andere rijkdommen kunnen mensen verstoppen, maar grond niet. Gewoon éénmaal per jaar langskomen en de grondcijns incasseren, zo eenvoudig is belasting heffen eeuwenlang geweest. Van daaruit is het een kleine stap om behalve bezit van onroerend goed ook de overdracht ervan te belasten.
Maar we leven niet meer in de middeleeuwen. Anno 2006 kunnen we echt wel wat meer dan alleen onroerend goed belasten. De vraag dringt zich dan ook op wat heden ten dage nog de reden of rechtsvaardigingsgrond is voor de staat om bij de verkoop van een huis zes procent van de waarde op te eisen. Die reden kan niet zijn dat de verkoper een flink bedrag in handen krijgt of winst zal hebben geboekt. Overdrachtsbelasting wordt namelijk ook geheven als het pand tot de schoorsteen is verhypothekeerd en zelfs als de verkoper er tijdens zijn bezitsperiode een fiks verlies op heeft geleden.
Nog vervelender is dat de overdrachtsbelasting bij elke verkooptransactie opnieuw wordt geheven. Alleen bij opeenvolgende overdrachten binnen een half jaar vindt een verrekening plaats, wie buiten die termijn valt betaalt gewoon opnieuw het volle pond. Met draagkracht heeft dat dus niets te maken en met het onaantrekkelijk maken van ongewenst gedrag evenmin. De overheid heeft er immers niets op tegen als huizen en bedrijfspanden worden verkocht. Integendeel, mobiliteit van mensen en ondernemingen wordt juist toegejuicht. Om die reden zijn ook vrijstellingen ingevoerd, onder meer bij bedrijfsopvolging en bedrijfsverplaatsing. In die gevallen wordt men toch al met grote kosten geconfronteerd en daar kan men de overdrachtsbelasting niet nog eens bij hebben. Tot nu toe gelden die tegemoetkomingen vooral voor bedrijven, maar het lijkt er op dat er nu ook een vrijstelling komt die voor particulieren van belang kan zijn. Minister Dekker van Volkshuisvesting wil namelijk mensen die vanwege hun werk verhuizen naar een andere koopwoning vrijstellen van overdrachtsbelasting. Dat klinkt als een sympathiek plan, maar ik zie het toch als pure symptoombestrijding. Het zou veel beter zijn om de overdrachtsbelasting als geheel aan te pakken. Ook in tal van andere situaties werkt deze heffing absurd uit en worden mensen zonder enige reden voor forse bedragen aangeslagen. De pijn her en der verzachten met vrijstellingen maakt het belasten van de niet-vrijgestelde stumpers alleen nog maar zieliger. Weg met die middeleeuwse tolheffing!